Skip to main content

Gry planszowe jako forma propagandy #2 – Związek Radziecki

Jak pewno zauważyliście, regularność jest u mnie ostatnio problemem. Pewno przez to nie byłbym dobrym specjalistą od propagandy. A jak o niej mowa, to warto kontynuować wątek z ostatniego felietonu. Ostatnio wspomniałem jakie gry były dostępne w III Rzeszy, w tej części skupię się na Związku Radzieckim. O ile o Hitlerowskich Niemcach i propagandzie w formie gier planszowych można było znaleźć bardzo wiele, to na temat ZSRR już miałem problemy z odszukaniem artykułów. Ten problem jest głównie spowodowany tym, że nie piszę cyrylicą ;).

 Перелет Москва-Китай (Lot Moskwa – Chiny) – 1920
 
 
Propaganda nie skupiała się tylko na działaniach militarnych. W Niemczech było to tępienie nie-aryjskiej rasy, zwłaszcza Żydów, zaś w ZSRR stawiano na postęp industrialny. W 1925 roku pojawiła się gra o budowaniu samolotów. Ciekawym faktem jest, że konstruowanie silników w Związku Radzieckim dopiero raczkowało, więc zamówienia na silniki do samolotów składano w Chinach. To bardzo prosta gra, w której należy rzucić kostką i poruszyć się o wyrzuconą liczbę pól. Pierwsza osoba, która dotrze do Pekinu buduje samolot i wygrywa.
Электрификация (Elektryfikacja) – 1928
Industrializacja to ważny punkt propagandy. W lutym 1920 został przyjęty plan elektryfikacji całego kraju. Gry stołowe korzystały z tego tematu. Электрификация to karciana gra dla 2 – 4 graczy dotycząca rozbudowy rosyjskiej sieci energetycznej. Gracz otrzymuje karty z nazwami obiektów do elektryfikacji, np. miasto, wieś, port, itp. Celem jest zakończyć budowę sieci energetycznej swojej części planszy, kto pierwszy to zrobi wygrywa. A jak się to odbywa? Na zasadzie Piotrusia, ciągniemy kartę od sąsiada, jeżeli pasuje z naszą kartą odrzucamy parę. Gdy na ręce nie mamy kart z żarówką, możemy budować sieć elektryczną. W zależności od liczby odrzuconych kart odblokowujemy pewną liczbę pól. Odblokujemy wszystkie – wygraliśmy.
Дадим сырье заводам (Dajemy surowce fabrykom) – 1930 
Kolejny tytuł nawiązujący do tematu uprzemysłowienia kraju. Prosta gra, w której rzucamy kością, przesuwamy pionek po planszy, zbieramy odpady i dostarczamy je fabrykom, które przerabiają je na surowce. Wygrywa osoba, która zbierze najwięcej odpadów. Ta planszówka miała uczulać dzieci na problem ekologii i edukować w ramach surowców wtórnych.
Бой танков (pancerna bitwa) – 1941
Propagandzie uległ nawet Aleksander Mień, protojerej cerkwi prawosławnej, który pochwalił grę Бой танков (Pancerna bitwa), a miał ją okazję poznać podczas pobytu w szpitalu. Co ciekawe, w 2011 wyszła nowa edycja tej gry (okładka pochodzi właśnie z tej edycji). Jest to nic innego jak wariacja popularnych statków.
Крепи оборону СССР (Wzmacniaj obronę ZSRR) – 1967
Gra Крепи оборону СССР to przykład gry, w której propagandyści nie ukrywali celu powstawania planszówek, bowiem instrukcja wspomina, że celem powstania tego tytułu było “dać dzieciom prawidłowe wyobrażenie o Armii Czerwonej, nie jako o armii agresywnej, a jako armii, która broni osiągnięć Października i ZSRR”. Niestety, za dużo na temat zasad nie znalazłem, ale wiem, że to gra karciana w 1977 roku.
Ленин идет в Смольный (Lenin przychodzi do Smolnego) – 1970
W 1970 Związek Radziecki świętował 100. rocznicę urodzin Włodzimierza Lenina. W ramach obchodów tego jubileuszu w kwietniowym numerze czasopisma dla dzieci Веселые Картинки ukazała się  gra Ленин идет в Смольный. Każdy gracz prowadzi Lenina i chce go poprowadzić bezpiecznie do Smolny.
Идут танки (Jadą czołgi) – 1971
Идут танки to przykład gry edukacyjnej. Oczywiście propaganda uczyła o wojnie, wojsku i rodzaju broni. W tym przypadku mamy grę o czołgach. Gracz ma za zadanie przejąc pole przeciwnika, przy czym musi utrzymać swoje. Do dyspozycji również były wyrzutnie rakietowe.
Приключения на Луне (Przygody na Księżycu) – 1982
Приключения на Луне to ponoć najbardziej zaawansowana propagandowa gra planszowa nietraktująca o tematyce militarnej. Skupia się nie innym temacie, choć związany nieco z poprzednim – na planie podboju kosmosu. Mamy rok 2179 i musimy odnaleźć zaginiony statek kosmiczny. Niestety, również nie znalazłem zasad do tej gry.


Chcecie poczytać więcej o tych grach? Poniżej zamieszczam linki, w większość stron po rosyjsku

  1. State History
  2. Propaganda History
  3. Girsa
  4. Hobby Games
  5. The Charnel House
  6. Dangerous Minds

PowerMilk

Swoją przygodę z planszówkami zacząłem od Jungle Speed, Spadamy! i podobnych gier każualowych. Im więcej zagłębiałem się w gry planszowe, tym bardziej byłem nimi zainteresowany. Poza tym lubię musicale (ale ciężka muzyka rockowa też mi nie obca), seriale i filmy.